Hnam dang dan thrahai la veng ei ta,
An dan suol thîk lovin,
Inphumkhata ngir tlatin,
A pawng bik a phai bik um lovin,
Hma tieng ke pen ei tiu.
Nikhat lai el khan Facebook Hmar Group ah 'cassette le pencil' lim ka hmu hlauh el. Ngaituona a kir rum rum el chu tie. Nostalgia. Thrangthar hai hin an hriet phak chie dim chuh - ka van dawn tawl ta kher chuong naw a. DIO, Black Sabbath, etc hai cassette, mi ta haw an hawi bek naw lei a, ngai nuom um ei ti lei a pawisa nei naw sa sa a inchawk lai hun dam kha ka zuk thlier kir chu tie.
Cassette thar hlawk kha chuh a ngai khom an hawi a, a ri khom a thra. Chun original lem kha chuh dei khom a dei sawt. A hung hlui tiel tiel a, a ri a hung thum tran a, chu lai karah a tape recorder 'head' kha a lo bal deu lem chun 'drum' trin suonga inkhum a hlasak ang vel kha a nih. A tape player kha a lo in fuok naw deu met lem chun a ri kha an dik tak pa ni ta ngai lo chu aw. Hla pakhat ei ngai kar khan cassette dang a mi hla ei ngai nuom kha 'pencil' in ei lo then vir char char a (a reel zel), a tawp char khan cassette ei thleng a, ei i zel zo pa kha ei thun a ei ngai nawk hlak kha a na. A tape player a thra bek naw lem chun chum hrep dam a ngai te te hlak kha tie. Tulai thil le chuh an thlau ta ngei el! MP3 player, MP4 player, Ipod uo, a list a sei taluo. A reel a fak, dendrite in char a ngai ti hai khawvel kha chuh an ta naw ngei.
Technology a hung insang pei a, ei thil nei hai le ei thil hriet hai khom ei hung suk changkang pei a. Mi'n a tulai thil ngawt an hmang lai ah tienlai suok pa kha ei va hmang ve nuom ta chuong kher nawh. Amiruokchuh, thil hlui ei i lo pal ta le ei i lo tuok/chen ta kha chuh ei theinghil naw a, ei ngaina in ei thlier kir hun a tam chu tie. Nisienkhawm kha hun lai a va cheng ei ni ta naw leiin kha lai lifestyle ang khan ei va um thei ta naw ang chu a nel a nih. Kha lai a cassette reel pencil a ka zel vur vur lai ang khan ka um tum ran chun mi'n invet a khom mi ngai naw ni hai am. Khanglai a ka cassette hai kha chuh sie thra ran in, thil thar hai khom chuh la in a thra hai po chuh ka lo hmang trangkai ve ta der ve chu tie. Adjustment/adaptation.
Mihriem khom hih ei ram sir na le khawsak dan ang pei a in 'tuorem' ei nih. Hi hih Law of Nature khom a ni ngei a nih. Chuong lai zing chun, ei suokna ram ei theinghil hlak hih a pawi khawp el. Mihriem chuh changkang ding a nih, tum khom tum ding a ni reng bawk. Amiruokchuh, ei 'roots' ei hriet naw chun 'sa-boral' an ti hai ang deu kha ei ni el naw ding maw.
Changkang ding ei in ti lai ran in ei pi-le-pu nundan mawi tlawmte ei nei hih kengkaw zing hlak in la. Tuta thrangthar hai in ei Hmar hnam in nundan mawi tlawmte a nei hih la kengkaw tum seng ei tiu. Mi hnung hnawtin, tulai hin social networking a hai ei hang in tlangzar ve ta bawk a chuh, 'etiquette' ei ti hih ei la tlasam khop el in ka hriet deu chu tie. FHG le HYG a hai khom ei comment ngam ta naw tieng a ni hi tie! Thilthra ngaituo a, solution zawng nek hman in zamaw rawng kai rak rak in personal attack hai chen dam a um el hih ei la changkang naw hle ti an entir el naw ding manih.Eini Hmar nauhai hih indar deu ei ni a (geographically), social networking hai hih platform a hmang in thilthra dam hih ngaituo tlangna in hmang thei in la chuh ei hnam hin hlawk pui hleng a tih (a lo hlawk pui na chuh um ta de sien khom).
Trumkhat pastor pakhat leh kan hohlimna ah ei Hmar mizie kan zuk hril kai rawk el chu tie. Mani tap-te bul-ah in hrosa a, ka ngaidan chuh an diktak/a thra tak ti mentality khom hih ei tlak hnuoi na a ni deu el naw ding manih ti dam kan ngaituo mei mei chu tie. Ei hnam a changkang na ding chun solution um ngei a tih ti hih ka ring tlat.
Pi le puha’n ropui an rêlna,
Kan ram hi kan ro hlu.
Ei changkang a, ei in thuruol pha pha hi hla hih inchang mat in ei la sak ding a nih!
[Disclaimer : Keyboard Mizo ti kha ka install ve ngiel a chuh tri ka hmu zo naw leiin t(r)i ka hung hmang el a nih. In hriet thiem thiem a.]
